Pająki należą do najbardziej charakterystycznych, a zarazem niezwykle różnorodnych form ludowej plastyki obrzędowej. Wykonywane ze słomy, papieru, bibuły oraz innych naturalnych i łatwo dostępnych materiałów, przez pokolenia zdobiły wnętrza wiejskich domów.
Ich rola nie ograniczała się jednak wyłącznie do dekoracji. Pająkom przypisywano znaczenie symboliczne i ochronne – miały przynosić domownikom szczęście, a z ich ruchu pod wpływem powietrza próbowano nawet odczytywać zamiary osób przybywających do domu.
Wystawa „Pająki nieoczywiste” przybliża bogactwo tej tradycji, zwracając szczególną uwagę na formy mniej znane i rzadziej dziś wykonywane. Obok popularnych współcześnie pająków krystalicznych i żyrandolowych poznamy m.in. pająki kuliste, tarczowe oraz wykonywane ze strzępków tkanin.
Projekt narodził się z potrzeby ochrony dziedzictwa pająków lubelskich, dokumentowania związanych z nimi umiejętności oraz wspierania ich międzypokoleniowego przekazu. Jest jednocześnie próbą przypomnienia, jak różnorodne i pomysłowe były formy tej dziedziny ludowej twórczości.
W 2024 roku pająki z Lubelszczyzny zostały wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.
